By سارا اوحدی اخرین بروزرسانی در تاریخ ژوئن 6, 2026 توسط سارا اوحدی
آمارهای رسمی یورواستات نشان میدهد که در مارس ۲۰۲۶ و همزمان با آغاز جنگ علیه ایران، صادرات اتحادیه اروپا به شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس با افت چشمگیر ۳۷ درصدی مواجه شده است. ارزش این صادرات از حدود ۸.۷ میلیارد یورو در مارس ۲۰۲۵ به ۵.۴۸ میلیارد یورو در مارس ۲۰۲۶ کاهش یافته که معادل ۳.۲ میلیارد یورو است. افزایش ریسکهای ژئوپلیتیکی، نااطمینانی در بازارهای منطقه و اختلال در مسیرهای حیاتی حملونقل از جمله علل این کاهش عنوان شده است.
قطر و امارات؛ بیشترین کاهش صادرات اروپا در سایه تنشهای ژئوپلیتیکی
بر اساس دادههای یورواستات، صادرات اتحادیه اروپا به قطر از ۵۹۰ میلیون یورو به ۲۹۰ میلیون یورو رسیده است. سایر کشورهای منطقه نیز کاهش چشمگیری داشتهاند: امارات ۴۷ درصد، عربستان سعودی ۱۳ درصد، عمان ۳۶ درصد، کویت ۵۴ درصد و بحرین ۶۸ درصد. در مقابل، واردات اروپا از این کشورها روندی متفاوت داشته و مجموعاً ۱۶ درصد افزایش یافته است. واردات از امارات ۵ درصد و از قطر ۳۷ درصد کاهش یافته، اما واردات از عربستان ۲۰ درصد، عمان ۱۰۱ درصد، کویت ۱۲۴ درصد و بحرین ۸۲ درصد رشد داشته است.
دو پیامد کلیدی جنگ بر تجارت اروپا و خلیج فارس:
- از بین رفتن مازاد تجاری اروپا: مازاد تجاری حدود ۴ میلیارد یورویی اروپا در مارس ۲۰۲۵ در مارس ۲۰۲۶ تقریباً به صفر رسیده است.
- کاهش ۶۰ درصدی تجارت ایران و اروپا: ارزش مبادلات دو طرف در مارس ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل از ۳۳۴ میلیون یورو به ۱۳۴ میلیون یورو کاهش یافته است.
تراز تجاری اروپا با خلیج فارس از مازاد ۴ میلیاردی به صفر رسید
تغییر در تراز تجاری نشاندهنده عمق تأثیر بحران منطقه بر روابط اقتصادی است. کاهش صادرات اروپا در کنار افزایش واردات از کشورهای عربی، تعادل پیشین را برهم زده است. در همین حال، صادرات اروپا به ایران با کاهش ۶۵ درصدی از ۲۴۳ میلیون یورو به ۸۴ میلیون یورو رسیده و واردات اروپا از ایران نیز ۴۵ درصد کاهش یافته است. تحلیلگران معتقدند اختلال در مسیرهای حیاتی حملونقل از جمله تنگه هرمز، نه تنها اقتصاد ایران بلکه الگوی تجارت خارجی کشورهای عربی منطقه و شرکای اروپایی آنها را نیز تحت تأثیر قرار داده و موازنههای تجاری پیشین را دگرگون کرده است.