By سارا اوحدی اخرین بروزرسانی در تاریخ فوریه 9, 2026 توسط سارا اوحدی
در نقدی ساختاری به نظام تعلیم و تربیت کشور، کتاب تازهای با عنوان «نهاد تربیتی و راههای نرفته» منتشر شده که «تقسیم» را بزرگترین اشتباه تاریخی در آموزش و پرورش ایران معرفی میکند. این اثر، حاصل تجربه عملی و تأملات نظری مؤلفی است که بیش از یک دهه در این نهاد فعالیت داشته است.
نقد یک اشتباه تاریخی: «تقسیم» به جای «تعمیم»
محمدابراهیم محمدی، نویسنده کتاب، با ارائه نظریه «تعمیم فعالیت تربیتی»، در برابر رویکرد غالب «تقسیم» در آموزش و پرورش ایستاده است. از دیدگاه وی، این تقسیمبندی و جزیرهای کردن اجزای مختلف فرآیند تربیت، بزرگترین ستم رویکردی و خطایی مدیریتی است که به پراکندگی و تضعیف همافزایی منجر شده است. به بیان دیگر، این کتاب استدلال میکند که نگاه جزءنگر و تفکیکشده، روح یکپارچه تربیت را از بین برده است.
تربیت تعمیمی؛ راهکاری برای احیای مأموریت اصلی
کتاب حاضر با نگاهی تحولخواهانه، در پی ایجاد پیوندی معنادار بین هویت راهبردی آموزش و پرورش و اقدامات اجرایی آن است. مؤلف بر این باور است که سطحینگری، جریانسازیهای هیجانی و نگرش پوپولیستی، این نهاد را از مأموریت اصلی خود که تربیت نسل تراز انقلاب اسلامی است، به حاشیه رانده است. در مقابل، راه حل ارائه شده در این کتاب، پایبندی به «تربیت تعمیمی» و خروج از چارچوبهای محدودکننده است.
- تاکید بر وحدت و یکپارچگی فرآیند تربیت به جای رویکرد جزیرهای
- احیای جایگاه آموزش و پرورش به عنوان موتور محرک تحول فرهنگی و اجتماعی
فراخوانی برای عبور از نگاه اجرایی صرف
این اثر بیش از ۱۲۰ یادداشت را در بر میگیرد که نهاد تربیتی را از زوایای گوناگون تحلیل کرده و مسائل آن را در سطحی فراتر از مسائل روزمره اجرایی بررسی میکند. نویسنده با نقد تبدیل آموزش و پرورش به بخشی خنثی در ساختار مدیریتی کشور، خواهان بازگرداندن اقتدار و نقش میدانداری تربیتی به این نهاد اساسی است.
کتاب «نهاد تربیتی و راههای نرفته» که توسط انتشارات سودای قلم منتشر شده، در نهایت تلاشی است برای بازخوانی هویت اصیل نهاد تربیت. این اثر میکوشد با ارائه دیدگاهی نو و متکی بر مبانی معرفتی، آموزش و پرورش را نه به عنوان یک دستگاه اداری، بلکه به عنوان هسته مرکزی تحول تمدنی بازتعریف کند.